Πριν από 2 εβδομάδες οι πολίτες με την ψήφο τους έκαναν ένα πολύ σημαντικό βήμα δημοκρατικής χειραφέτησης της ελληνικής κοινωνίας. Η πολιτική αλλαγή στη χώρα έδωσε μια ζωτικής σημασίας ανάσα εθνικής αξιοπρέπειας στους ανθρώπους μιας χώρας πληγωμένης οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά. Ζητούμενο πλέον είναι, με δεδομένη τη διακοπή του καταστροφικού μνημονιακού «πειράματος» και με επιβεβλημένη μια βιώσιμη και κοινωνικά δίκαιη ρύθμιση του δημόσιου χρέους, να υπάρξει σε σύντομο χρόνο μια αισθητή ανάσα στην καθημερινότητα των ανθρώπων και πρωτίστως των αδύναμων. Αυτές τις μέρες η κυβέρνηση της χώρας, με όπλο την πρωτοφανή στήριξη της κοινωνίας στο εσωτερικό, το ευρύτατο μέτωπο κατά της λιτότητας στην Ευρώπη αλλά και το τεράστιο διεθνές ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στην Ελλάδα, θα δώσει μέχρι τέλους τη μάχη της υπεράσπισης των συμφερόντων του ελληνικού λαού. Όλοι οι προοδευτικοί άνθρωποι ανά τον κόσμο καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για μια πολιτική σύγκρουση που αφορά το μέλλον των κοινωνικών δικαιωμάτων και της Δημοκρατίας στην Ευρώπη. Θα είναι μια μάχη δύσκολη αλλά ελπιδοφόρα, απέναντι σε ένα οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο που αισθάνεται - για πρώτη φορά- ότι αμφισβητείται η κυρίαρχη συνταγή για την έξοδο από την κρίση και απειλείται ο νεοφιλελεύθερος μονόδρομος. Το διαπραγματευτικό σχέδιο της κυβέρνησης επενδύει στη δυναμική των εξελίξεων και στην αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών και όχι στη στατική προσέγγιση της πραγματικότητας και στην υποταγή στη δύναμη των χρηματαγορών. Η διαπραγματευτική μας δύναμη έγκειται στο τεράστιο απόθεμα πολιτικής αξιοπιστίας που διαθέτει μια κυβέρνηση χωρίς δεσμεύσεις και εξαρτήσεις από ποικιλώνυμα συμφέροντα και με νωπή λαϊκή εντολή αλλαγής προτεραιοτήτων, κοινωνικής ανακούφισης και ανασυγκρότησης της οικονομίας, του Κράτους και των θεσμών, αλλά και ταυτόχρονα αποκατάστασης του αισθήματος δικαίου και του πολιτικού ήθους στη χώρα. Αξιοποιώντας το πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο της συλλογικής αυτοπεποίθησης και της ελπίδας που αναθερμάνθηκε στην κοινωνία, ευνοώντας τη συμμετοχή των πολιτών, δημιουργώντας θεσμούς δημοκρατικού σχεδιασμού και κοινωνικού ελέγχου αλλά και κλίμα ευθύνης και ενεργού συμβολής των πιο έντιμων και παραγωγικών δυνάμεων στην προσπάθεια να σηκώσουμε ξανά κεφάλι, με αποφασιστικότητα, σοβαρότητα, μελετημένα βήματα, με στρατηγική αδιαλλαξία και τακτική ευελιξία, είμαστε σίγουροι ότι θα τα καταφέρουμε.
Το Μνημόνιο έχει ήδη βλάψει σοβαρά και άνισα, δηλαδή ταξικά, την Υγεία των πολιτών. Η δραστική περικοπή των δημόσιων δαπανών έχει προκαλέσει διαλυτικά φαινόμενα στο Σύστημα Υγείας, που κάνουν την καθημερινότητα των εργαζομένων και των ασθενών ζοφερή. Οι μνημονιακές «μεταρρυθμίσεις» αποδείχθηκαν «φιάσκο», δεν αντιμετώπισαν καμιά από τις βασικές παθογένειες του Συστήματος Υγείας αλλά, αντίθετα, οδήγησαν σε αποκλεισμούς και ακάλυπτες ανάγκες και σε μετακύλιση μεγάλου μέρους του κόστους περίθαλψης στους πολίτες. Δεν είχαμε απλώς μια διαχείριση με λιγότερους πόρους λόγω δημοσιονομικής στενότητας, αλλά μια συνειδητή επιλογή συρρίκνωσης της δημόσιας περίθαλψης και διεύρυνσης του «ζωτικού χώρου» για την ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα.
Το ΕΣΥ σήμερα παρουσιάζει εικόνα «βομβαρδισμένου τοπίου». Κλινικές,τμήματα και μονάδες με το καθημερινό άγχος της λειτουργικής κατάρρευσης. Προσωπικό εξαντλημένο εργασιακά και οικονομικά. Τραγικές ελλείψεις υλικών και μέσων. Ανασφάλεια, απόγνωση και αναξιοπρέπεια των ασθενών. Σήμερα η ευχερής πρόσβαση σε γιατρό, ακόμα και η συνταγογράφηση των φαρμάκων έχουν γίνει πρόβλημα για πολύ κόσμο, σε πείσμα ή μάλλον ακριβώς λόγω των μνημονιακών μέτρων. Η υγειονομική φτώχεια, οι αποκλεισμοί και η ανισότητες στην περίθαλψη και στην κοινωνική φροντίδα έχουν αναιρέσει θεμελιώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα στη χώρα μας. Αυτό είναι απαράδεκτο για μια χώρα της Ευρώπης και αποτελεί ισχυρό ηθικό και πολιτικό επιχείρημα στη διαπραγμάτευση για το χρέος. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει κανένα περιθώριο συνέχισης της ίδιας συνταγής. Και προφανώς δεν μας δεσμεύει το μνημονιακό πλαίσιο. Για μας είναι αδιαπραγμάτευτη η ανάγκη να στηρίξουμε τη δημόσια περίθαλψη σε όλα τα επίπεδα, γιατί είναι η μόνη περίθαλψη που μπορούν να έχουν σήμερα οι φτωχοί και οι αδύναμοι.
Έχουμε πλήρη συναίσθηση των δυσκολιών αλλά και της ευθύνης να διασφαλίσουμε με «νύχια και με δόντια» και πάντα σε συνεργασία με τους γιατρούς και τους υπόλοιπους εργαζόμενους την επιβίωση του ΕΣΥ και την αξιοπρέπεια των ασθενών. Πρωταρχικό μας μέλημα είναι να ανακουφίσουμε την κοινωνία που έχει υποστεί μια δυσβάστακτη επιβάρυνση στον τομέα της Υγείας, να ανατρέψουμε κάθε θεσμικό και λειτουργικό αποκλεισμό από την πρόσβαση σε αξιόπιστη υγειονομική φροντίδα και να υλοποιήσουμε ένα σχέδιο ανασυγκρότησης του ΕΣΥ και εξάλειψης των διαχρονικών παθογενειών και στρεβλώσεων του.
· Στην κατεύθυνση αυτή, πρώτος μας στόχος θα είναι η υλοποίηση των δεσμεύσεων της ΔΕΘ. Αποτελεί για μας κορυφαία δέσμευση και πολιτική προτεραιότητα η διασφάλιση της δωρεάν πρόσβασης όλων των ανασφάλιστων, χωρίς εξαιρέσεις, στην ιατρική παρακολούθηση, τις εξετάσεις, τα φάρμακα και τη νοσηλεία που έχουν ανάγκη. Αυτό θα γίνει με ριζική αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου και των ΚΥΑ που αφορούν την περίθαλψη των ανασφάλιστων. Είναι πολύ σημαντικό όμως να υπάρξει και μια ελάφρυνση βαρών στην καθημερινότητα των ασθενών, όπως είναι η άμεση κατάργηση του «εισιτηρίου» των 5 ευρώ στα Δημόσια Νοσοκομεία και τα Κέντρα Υγείας, η γρήγορη ακύρωση του μνημονιακού χαρατσιού του 1 ευρώ ανά συνταγή και η σταδιακή μείωση της συμμετοχής στο κόστος αγοράς φαρμάκων.
· Παράλληλα όμως πρέπει να υλοποιηθεί ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη και ενίσχυση του Δημόσιου Συστήματος Υγείας. Στη συγκυρία της ανθρωπιστικής κρίσης δεν περισσεύει κανένας εργαζόμενος, κανένα νοσοκομείο, Κέντρο Υγείας ή μονάδα του ΠΕΔΥ, δεν μπορούμε να αφήσουμε αναξιοποίητη καμιά υλικοτεχνική υποδομή ή εξοπλισμό που μπορεί να βελτιώσει τις δημόσιες υπηρεσίες. Επιταχύνουμε και ολοκληρώνουμε τις διαδικασίες προσλήψεων όλων των κατηγοριών που εκκρεμούν αυτή τη στιγμή (γιατροί ΕΣΥ, επικουρικό προσωπικό, επικουρικοί γιατροί ΠΕΔΥ, ΕΚΑΒ) και προωθούμε ένα σχεδιασμό σταδιακής κάλυψης με μόνιμες θέσεις εργασίας όλων των επειγουσών αναγκών στην ΠΦΥ και στα νοσοκομεία, ειδικά της επαρχίας και των άγονων-νησιωτικών περιοχών. Με σεβασμό στη διαχρονική προσφορά των γιατρών και του προσωπικού, θα διασφαλίσουμε με κάθε τρόπο ότι θα σταματήσει να υπάρχει απλήρωτη υπερωριακή εργασία και αθέτηση των στοιχειωδών υποχρεώσεων της Πολιτείας.
· Διασφαλίζουμε τη λειτουργία όλων των ΜΕΘ και την ανάπτυξη νέων κλινών έτσι ώστε να εξαλειφθεί η λίστα αναμονής για εντατική νοσηλεία.
· Επισπεύδουμε τις διαδικασίες για την ενίσχυση του γερασμένου στόλου των ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ και για την επίλυση του κρίσιμου ζητήματος της ψηφιακής αναβάθμισης του τηλεπικοινωνιακού συστήματος του. Είναι απαραίτητη επίσης η διοικητική αναδιάρθρωση του ΕΚΑΒ και η αναβάθμιση της επιχειρησιακής του παρέμβασης στο ζωτικό πεδίο της επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας.
· Στην Ψυχική Υγεία διασφαλίζουμε τη βιωσιμότητα του συνόλου των Μονάδων και ταυτόχρονα την επαναδιαπραγμάτευση των όρων και χρονοδιαγραμμάτων του Συμφώνου Andor – Λυκουρέντζου για την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης χωρίς διακινδύνευση της συνέχειας στη φροντίδα των ασθενών, με τομεοποιημένες υπηρεσίες, δομές πρωτοβάθμιας περίθαλψης και κοινοτικής φροντίδας και πάντα με σεβασμό των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών. Διατηρούμε τις υπάρχουσες δομές πρόληψης και αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, με πρώτο στόχο το σταδιακό μηδενισμό της λίστας για ένταξη σε προγράμματα υποκατάστασης.
Πέρα όμως από την ανακούφιση των ασθενών και την διασφάλιση της επιβίωσης του ΕΣΥ, αυτό που χρειάζεται είναι η συνολική ανασυγκρότηση και μεταρρύθμιση στο χώρο της Υγείας, με παρεμβάσεις-τομές στην ΠΦΥ, στη Δημόσια Υγεία, στο Φάρμακο, στη Διοίκηση του Συστήματος, στην αντιμετώπιση της σπατάλης και της διαφθοράς αλλά και της εκμετάλλευσης του αρρώστου
Α. στην ΠΦΥ που πρέπει να αποτελέσει βασικό πυλώνα του ΕΣΥ, προωθούμε ένα νέο μοντέλο στηριγμένο στον οικογενειακό γιατρό, την ομάδα υγείας, τα Κέντρα Υγείας Αστικού Τύπου και τα ιατρεία γειτονιάς, με στόχο τη συνολική υγειονομική φροντίδα του ασθενή. Με επιστημονική επεξεργασία, διαβούλευση και συναινέσεις θα προωθήσουμε αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για να υπάρξει μια πραγματική στροφή στην ΠΦΥ, την πρόληψη και την αγωγή υγείας.
Β. στη Δημόσια Υγεία, που είναι ένα πεδίο παραγκωνισμένο στην πολιτική υγείας διαχρονικά ( 0.15% του ΑΕΠ, δηλαδή στο 1/3 του μ.ο. των χωρών του ΟΟΣΑ), ακριβώς επειδή τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων της δεν προσφέρουν άμεσες μικροκομματικές και εκλογικές «αποδόσεις». Είναι μια επένδυση στο ολιστικό μοντέλο για την Υγεία, υπερβαίνει τη νοσοκομειοκεντρική λογική του Συστήματος και την εμπορευματοποίηση της ιατρικής, ενισχύει την πρόληψη και υγειονομική ασφάλεια της κοινωνίας και της χώρας, έχει σαφώς αναπτυξιακό χαρακτήρα αναβαθμίζοντας πχ την περιβαλλοντική υγιεινή και την προστασία της διατροφικής αλυσίδας, και αποτελεί ίσως την πιο δημοκρατική, με την έννοια της ισότιμης απολαβής των ωφελημάτων της, πολιτική υγείας σήμερα. Θα προχωρήσουμε σε αλλαγή του θεσμικού πλαισίου στη Δημόσια Υγεία, σε οργανωτική και λειτουργική ανασυγκρότηση και συντονισμό όλων των αρμόδιων οργανισμών και φορέων ( ΕΣΔΥ, ΚΕΕΛΠΝΟ, ΕΟΦ, ΕΦΕΤ, Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας στις Περιφέρειες κλπ) ενισχύοντας την κοινωνική τους αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα τους στην υγειονομική θωράκιση της κοινωνίας και της χώρας.
Γ. στη Διοίκηση του Συστήματος Υγείας, προωθούμε επίσης την αλλαγή υποδείγματος με άρση της κομματοκρατίας, της ημετεροκρατίας και της πελατειακής λογικής στα νοσοκομεία, με περισσότερη αξιοκρατία και δημοκρατία, με συμμετοχή των εργαζομένων, των εκπροσώπων των ασθενών και των τοπικών κοινωνιών, με θεσμούς δημόσιας λογοδοσίας και κοινωνικού ελέγχου, με ενίσχυση του δημοκρατικού προγραμματισμού των υπηρεσιών υγείας. Καταργούμε την ΕΣΑΝ Α.Ε. και την επιχειρηματική «μετάλλαξη» του δημόσιου νοσοκομείου, επανεξετάζουμε τα ΚΕΝ και προωθούμε την πλήρη ενσωμάτωση στο ηλεκτρονικό σύστημα αξιόπιστων διαγνωστικών και θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Ειδικά για την πάταξη φαινομένων διαφθοράς, που πάντα ήταν δομικό πρόβλημα του συστήματος υγείας, χρειάζονται οργανωτικά, λειτουργικά και θεσμικά μέτρα ( πχ διαφανής διαχείριση της λίστας χειρουργείου, αυτόνομα ΤΕΠ, αδιάβλητο και διαφανές σύστημα προμηθειών κλπ), απαιτείται αναμόρφωση και αυστηροποίηση του πειθαρχικού συστήματος χωρίς πολιτική ασυλία και συγκάλυψη, αλλά κυρίως απαιτείται μια ευρύτερη κοινωνική συμμαχία κατά της διαφθοράς στο Σύστημα Υγείας στην οποία οφείλουν να πρωτοστατήσουν τα συνδικάτα, οι φορείς των ασθενών και οι Διοικήσεις των νοσοκομείων. Πρέπει να είναι προτεραιότητα τη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ισότητας και της αποτελεσματικότητας στη φροντίδα. Δίνουμε έμφαση στην προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών, αναβαθμίζουμε τη λειτουργία του Γραφείου Εξυπηρέτησης του Πολίτη στο Υπουργείο Υγείας και των αντίστοιχων γραφείων στα Νοσοκομεία, έτσι ώστε οι υπηρεσίες αυτές, σε στενή συνεργασία με το Συνήγορο του Πολίτη, να επιλύουν προβλήματα δυσλειτουργιών στην καθημερινή εξυπηρέτησή των πολιτών, να ελέγχεται η κακοδιοίκηση των μονάδων και να εξελιχθούν σε ένα πραγματικό «Συνήγορο του Ασθενή».
Δ. στο φάρμακο, τέλος, σχεδιάζουμε μια αναβαθμισμένη δημόσια φαρμακευτική πολιτική με ενίσχυση και αναδιοργάνωση των ΕΟΦ-ΙΦΕΤ, με στήριξη της παραγωγής ποιοτικών γενοσήμων στη χώρα μας, με ορθολογικότερη και επιστημονικά τεκμηριωμένη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, με διασφάλιση της πρόσβασης όλων των ασθενών στο φάρμακο και με μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης τους. Ειδικά για τα φαρμακεία, θεωρούμε απαραίτητη την επανεξέταση- σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των φαρμακοποιών – όλου του μνημονιακού θεσμικού πλαισίου λειτουργίας τους, για να διασφαλιστεί η ασφαλής και επαρκής διάθεση φαρμάκων σε όλη τη χώρα.
Στρατηγικός στόχος του ΣΥΡΙΖΑ είναι η οικοδόμηση ενός δημόσιου και δωρεάν Συστήματος Υγείας ισότιμης πρόσβασης και καθολικής κάλυψης με υψηλή ποιότητα παρεχόμενων υπηρεσιών και ελεγχόμενο κόστος. Και αυτό όχι λόγω ιδεολογικής εμμονής αλλά γιατί έχει αποδειχθεί διεθνώς ότι τα δημόσια συστήματα υγείας, όταν φυσικά λειτουργούν με κανόνες και έλεγχο, υπερτερούν στην ποιότητα και το τελικό κόστος των υπηρεσιών, αλλά και στην καταπολέμηση στης ανισότητας στην πρόσβαση. Ο ιδιωτικός τομέας υγείας συνεχίζει να έχει προφανώς ένα διακριτό και συμπληρωματικό ρόλο, καλύπτοντας πραγματικές ανάγκες που αδυνατεί να προσφέρει έγκαιρα και με επάρκεια το ΕΣΥ, με αυστηρούς όμως όρους και προϋποθέσεις συνεργασίας, με επανεξέταση όλων των συμβάσεων και φυσικά με αντίστοιχη τήρηση των υποχρεώσεων του Κράτους.
Για μας η Υγεία αποτελεί χώρο κάλυψης πραγματικών υγειονομικών αναγκών του πληθυσμού, κατοχύρωσης ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων αλλά και κοινωνικής αναδιανομής. Το κράτος δεν είναι για να εγγυάται την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς υγείας αλλά για να διασφαλίζει ( θεσμικά, χρηματοδοτικά, λειτουργικά) την ισότιμη παροχή αξιόπιστης ιατροφαρμακευτικής φροντίδας και πρόληψης-προαγωγής υγείας σε όλους, ανεξάρτητα από την εργασιακή, ασφαλιστική, οικονομική κατάσταση καθενός ή τη νομιμότητα παραμονής στη χώρα. Ανασυγκροτούμε τη δημόσια περίθαλψη στην κατεύθυνση ενός νέου ΕΣΥ χωρίς τις στρεβλώσεις και τις παθογένειες του παρελθόντος, που διευρύνει το δημόσιο χώρο στην Υγεία και περιορίζει την αγορά, που αναπροσανατολίζει δημόσιους πόρους από τον κρατικοδίαιτο επιχειρηματικό τομέα στις δημόσιες δομές, ενισχύοντας προνομιακά την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και την Πρόληψη, τη Δημόσια Υγεία, τις υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων, τα Εργαστήρια της ΠΦΥ και των νοσοκομείων, τους τομείς της Εξειδικευμένης Θεραπείας, Μαιευτικής, Αποθεραπείας και Αποκατάστασης, που σήμερα είναι στην πλειοψηφία τους ιδιωτικοποιημένοι.
Το αντίπαλο σχέδιο στο νεοφιλελεύθερο know how που προωθούσαν μέχρι σήμερα η task force και οι διαδοχικές πολιτικές ηγεσίες του Υπουργείου Υγείας, δεν είναι η υπεράσπιση ενός σπάταλου, ανεξέλεγκτου, διεφθαρμένου και αναποτελεσματικού Συστήματος Υγείας. Δεν υπερασπιζόμαστε το ΕΣΥ του χθές αλλά οφείλουμε να διαφυλάξουμε τον κοινωνικό του ρόλο και το δικαιωματικό του «πυρήνα » που σήμερα έχουν αναιρεθεί. Για να προχωρήσει ένα τέτοιο σχέδιο μετασχηματισμού στην Υγεία θα χρειαστεί –πέρα από τη δίκαιη φορολόγηση των πραγματικών εισοδημάτων και την αναγκαία αναδιανομή του πλούτου - η ενεργός συμβολή και στήριξη όλων των έντιμων και αξιόπιστων δυνάμεων του ΕΣΥ και του υγειονομικού κόσμου, καθώς και η εδραίωση ενός άλλου εργασιακού και κοινωνικού ήθους στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας.
Ξέρουμε από πρώτο χέρι τη δύσκολη καθημερινότητα των νοσοκομείων και των υπόλοιπων μονάδων υγείας. Έχουμε νιώσει την αγωνία των ανθρώπων που μοχθούν κάτω από αντίξοες συνθήκες για το καλύτερο. Έχουμε βιώσει τη χαρά της κοινωνικής αλληλεγγύης στο χώρο της Υγείας. Δεν είμαστε επαγγελματίες πολιτικοί ή τεχνοκράτες της πολιτικής υγείας, ούτε επιδιώκουμε να κάνουμε καριέρα στο Υπουργείο Υγείας. Άνθρωποι της δημόσιας περίθαλψης είμαστε, σ’ αυτή πιστεύουμε, για την αξιοπρέπεια τη δική της, των λειτουργών της και πρωτίστως των ασθενών θα πασχίσουμε και θα δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις. Με συνέπεια λόγων και έργων, με αξιοπιστία, με ευαισθησία, με δικαιοσύνη, με αξιοπρέπεια και βεβαίως με Δημοκρατία.
Αποστολή